Polscy bibliści w Szczecinie o prorokach i ich przesłaniu
Od poszukiwań grobu proroka Micheasza po odczytywanie Apokalipsy św. Jana w świetle ksiąg prorockich. Od greckiego przekładu Biblii po archeologię Jerozolimy. W dniach 17–19 września 2026 roku Szczecin gościł uczestników 63. Sympozjum Biblistów Polskich i XXII Walnego Zebrania Stowarzyszenia Biblistów Polskich. W centrum spotkania znalazła się tradycja prorocka, a obradom towarzyszyły wspólna modlitwa i poznawanie miasta.
Naukową część sympozjum otworzył w piątek 18 września prof. dr hab. Waldemar Tarczyński, rektor Uniwersytetu Szczecińskiego. Wykład inauguracyjny ks. prof. dr. hab. Dariusza Dziadosza z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II dotyczył najwcześniejszych proroków w Izraelu oraz relacji między historią a teologią. Uwzględniał przy tym instytucje monarchiczne Lewantu i tradycje Biblii Hebrajskiej. Był to punkt wyjścia do dalszych rozważań nad miejscem proroków w dziejach i religijnym doświadczeniu Izraela.
W kolejnej sesji dr hab. Barbara Strzałkowska z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego podjęła temat geografii Dwunastu Proroków w Septuagincie, czyli starożytnym greckim przekładzie Pisma Świętego. Zagadnienie to prowadzi do pytania bliskiego każdemu czytelnikowi Biblii: jak decyzje tłumacza wpływają na rozumienie tekstu? W tym przypadku uwagę skupiały nazwy i miejsca, które przy lekturze łatwo uznać za drugoplanowe, choć współtworzą świat biblijnej opowieści.
Dr hab. Piotr Briks z Uniwersytetu Szczecińskiego skierował uwagę ku poszukiwaniom grobu proroka Micheasza. Z kolei ks. prof. dr hab. Dariusz Kotecki z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu zajął się związkami Proroków Mniejszych z Apokalipsą św. Jana. Zestawienie tych tematów pozwalało spojrzeć na obecność proroków z dwóch perspektyw: pamięci o miejscach związanych z ich postaciami oraz dalszego życia ich przesłania w tekstach biblijnych.
Piątkowe popołudnie wprowadziło do programu wyraźny szczeciński akcent. Rejs po porcie statkiem „Queen of Szczecin” połączono z wystąpieniem Romana Kempińskiego „Romcio Tomcio czyli szczecińska Biblia wierszem pisana”. Obok analiz dawnych języków i tradycji znalazło się miejsce na współczesną twórczość inspirowaną Pismem Świętym. Portowa sceneria nadawała tej części spotkania odmienny rytm i stwarzała okazję do rozmów poza salą obrad.
Wieczorem uczestnicy zgromadzili się na Eucharystii w katedrze św. Jakuba, której przewodniczył abp Wiesław Śmigiel. Wspólna modlitwa wpisała badania nad Biblią w doświadczenie Kościoła słuchającego słowa Bożego. Dalsza część wieczoru upłynęła na spotkaniu wspólnotowym przy katedrze.
Sobotnie obrady ponownie skierowały uwagę ku językowi proroków i znaczeniu biblijnych miejsc. Dr hab. Dorota Muszytowska z UKSW poświęciła swój referat retorycznej funkcji metafor w Księdze Nahuma. Temat ten zachęcał do lektury wyczulonej na siłę obrazów: na to, jak prorocki tekst przemawia do wyobraźni odbiorcy i kształtuje sposób postrzegania opisywanych wydarzeń.
Dr Jakub Waszkowiak OFM przedstawił zagadnienie Bramy Złotej w Jerozolimie w świetle badań archeologicznych i tradycji judeochrześcijańskich. Ks. dr Mariusz Szmajdziński podjął natomiast temat góry Syjon jako miejsca kary i ocalenia w nauczaniu Dwunastu Proroków. Wspólnym punktem tych wystąpień była Jerozolima, ujmowana poprzez konkretne miejsca oraz znaczenia, jakie wiążą z nimi teksty i tradycje religijne.
Ostatnia sesja objęła również praktykę nauczania i warsztat biblisty. Ks. dr hab. Cezary Korzec z Uniwersytetu Szczecińskiego omówił model predyktywny w dydaktyce konwersatorium „Biblia jako tekst kultury”. Ks. dr Krzysztof Kinowski z KUL przedstawił narracje prorockie w Księgach Królewskich z perspektywy historyczno-krytycznej. Program zestawiał w ten sposób pytania o badanie starożytnych tekstów z refleksją nad ich obecnością w dzisiejszej edukacji. Ks. dr hab. Roman Mazur z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie zaprezentował drugie wydanie „Słownika Analitycznego do Biblii Greckiej” oraz „Konkordancję do Biblii Greckiej”. To narzędzia bliskie codziennej pracy nad tekstem: pomagają rozpoznawać formy wyrazów i odnajdywać ich wystąpienia. Ich prezentacja dopełniała spotkanie, którego znaczna część dotyczyła uważnego czytania i interpretowania Biblii.
Zestaw tematów szczecińskiego sympozjum pokazał rozległość badań nad tradycją prorocką. Prowadziły one od historycznych uwarunkowań działalności proroków przez język i geografię ich ksiąg aż po recepcję w Nowym Testamencie i współczesnej kulturze. Dla czytelników Biblii pozostaje stąd konkretna zachęta: wracać do tych tekstów z uwagą na pojedyncze słowo, obraz i nazwę miejsca. Każdy z tych szczegółów może otworzyć drogę do głębszego rozumienia prorockiego przesłania.